Жаңалықтар

Біз үрдістерді қадағаламаймыз, біз оны қалаймыз

ХІІ Астана экономикалық форумы 16-17 мамыр Нұр-Сұлтан қаласында өтеді. Биылғы жылы ол EXPO аумағындағы Конгресс-орталығының заманауи алаңында болады. Форумның осы жылғы ұйымдастырушы болып "Астана ЭКСПО-2017" ҰК" АҚ келеді.

Еуразидағы ең ірі конференциялардың бірінің басты тақырыптарының бірі: "Шабыттандырушы өсім: xалық, қалалар, экономикалар". Форумға 60 мемлекетті өкілдік ететін бес мың адам қатысады деп күтілуде. Дәстүр бойынша олардың ішінде Нобель сыйлығының иегерлері, ірі саясаткерлер, танымал экономистер, өз саласындағы жүргізуші мамандар сияқты біздің көрнекті замандастар көп болады. Біз Ұлттық компанияның басқарушы директоры Руслан Жемковпен АЭФ-2019 аясында қандай оқиғалар күтілуде және Қазақстанның одан қалай әсер ететіндігі туралы әңгімелестік.

-12 жыл қатарынан, жыл сайын Қазақстанның астанасы халықаралық іскерлік алаңға айналады. АЭФ біздің еліміз бен бүкіл әлем үшін басты құндылығы қандай?

-Мен былай деймін:Астана экономикалық форумы - бұл он екі жылдық таоиxы бар бред ғана емес. Бұл алаңда нақты тәжірибелік міндеттер шешіледі. Конференция жай пайда болған жоқ. Әлемде күнде шақырулар пайда болады.

Адамдар жаңа дағдарыстар пайда болатынын түсінуге тырысуда. Көбінесе жағымсыз әсер туғызатын, сонынң ішінде біздің жағымыздан келетін әртүрлі саяси үрдіс пайда болады. Осының барлығына анализ жасап, талқылап, жоспар құру керек. Бұл жерде формальдық емес, идеялар маңызды. Сондықтан АЭФ заманға сай өзекті сұрақтар көтеріледі. Даулар жиі кездеседі, бірақ бұл даулар шындықты туғызады.

-Форумда туылған тәжірибелік шешімдердің нақты мысалдарын бере аласыз ба?

-Сөз жоқ! АЭФ жұмысының барысында әлемдік экономикалық күн тәртібіне айтарлықтай әсер еткен көптеген ұсыныстар жасалды. Оларды G8, G20, БҰҰ

ЭКОӘК сияқты алаңдарда шешім қабылдаған кезде ескеріп отырды. АЭФ сарапшыларының ұсыныстары жоғары деңгейде айтылды, мысалы, БҰҰ Бас ассамблеясының пленарлық отырысында - одан жоғары ештене жоқ.

АЭФ сессиясында Француз Президенті Франсуа Олланд мұнай бағалары мен «жасыл» технологияларды енгізу туралы айтты. Apple корпорациясының негізін қалаушы Стив Возняк экономиканың жаһандық сандықтығын және криптовалютаны талқылады. Атақты физик Митио Каку әлемнің жиырма, тіпті елу, тіпті жүз жылдай көрінетіні туралы батыл сценарийлер айтты. Менің пікірімше, және басқа да форум қатысушылары менімен келіседі - біздің әлемде жанжалдар, санкциялар соғысы, өзара төзімсіздік арқылы жыртылған, диалог жүргізе алу өте маңызды. Бұл тәсілді АЭФ және Қазақстан толығымен насиxаттайды.

-Неліктен форумның тақырыбы xалық, қалалар, экономикалар болып келеді?

-Алдымен xалық туралы сөйлесейік. Адамзат жаңа дәуірге-төртінші өнеркәсіптік төңкеріске енді. Ескі экономикалық модельдер жұмыс істемейді. Демек, жаңа тәсілдерді әзірлеу қажет. Жаһандық цифрландыру мен адам ресурсының құндылығы арасындағы тепе-теңдікті іздеу керек. Бұрын энергетикалық қорлар немесе географиялық жағдайлар елдерге белгілі бір артықшылықтар берді. Бүгінгі таңда олар екінші орынға шығады.

Көптеген сарапшылар таяу жылдары адам капиталының сапасы, сондай-ақ экономиканың технологиялылығы мен қалалардың даму деңгейі маңызды факторлар болады деп санайды. Дүниежүзілік экономикалық форумның баяндамаларының бірінде әлемде жаңа білім алу және ол өнімді пайдалану тұрғысынан адам әлеуетінің тек 62% ғана пайдаланылатыны айтылған. Яғни, резерв бар, әр түрлі елдер оны пайдалануға тырысады. Адамзат білім экономикасынан адам экономикасына көшеді. Барлық үлкен құндылық - шығармашылық, ынтымақтастықтың сипаты мен рухы бағдарламалауға мүмкін емес қасиеттерге ие болады.

Екінші факторға, қалаларға келетін болсақ, болжам бойынша 2050 жылға қарай онда әлем халқының 70% - ға жуығы өмір сүретін болады. Бұл біз үшін өте өзекті мәселе, өйткені Қазақстанда халықтың тығыздығы төмен. Бірақ біз осы жаққа қадам жасап жатырмыз – мен экономикалық өсу орталықтарын құру, өңірлік дамудың локомотивіне айналатын "ақылды" қалаларды дамыту туралы бастамамды ескеремін. Бұл факторларға назар аудармайтын қоғамдар дамымағандар тізімінде мәңгілікке қалуы мүмкін. Бірақ біз дамығымыз келеді ме? Біз ең алдыңғы қатарлы елдердің отыздығына кіру жолындамыз. Демек, бізге соңғы өзгерістер мен үрдістердің ырғағында қолымызды ұстап тұру өте маңызды. АЭФ жұмыс форматы бізге өз аумағындағы маңызды келіссөздерге қатысуға мүмкіндік береді.

-Осы форумның күн тәртібіне енген өзекті мәселелер қандай болды? Бұл тек қана қазақстандық немесе жалпы әлем үшін тән мәселелер ме?

-Біз бағдарламамыздағы бірнеше өзекті тақырыптарды бөлеміз. Мен айтқан – жұмыс орындарын оңтайландыруға- бұл төртінші өнеркәсіптік революцияның әсері. Біз сондай-ақ жаһандық теңсіздіктің салдары ретінде көші-қон сын-қатерлерін, қалалардың шығармашылық ақыл-ойы үшін күресін, "мемлекет-бизнес-азаматтық қоғам"үшбұрышындағы сенім деңгейін арттыруды талқылаймыз. Сандық теңсіздікті жеңу-өңірлерге білім трансферті маңызды тақырып болмақ. Халықтың әл-ауқаты мәселесі және адам капиталының негізі ретінде орта таптың нығаюы туралы әңгімелесетін боламыз.

Менің ойымша, бұл мәселелердің біздің еліміз үшін қаншалықты маңызды екенін түсіндірудің қажеті жоқ. Бірақ олар көптеген басқа мемлекеттер үшін де өзекті! Сондықтан біз АЭФ алаңында әлемде қолданылатын түрлі табысты тәжірибелер талқыланады деп күтеміз. Біздің мұнда өте үлкен амбицияларымыз бар – біз форум тиімді шешімдер қабылдау және қалаларды дамытудың табысты стратегиясын құру стандарттарын ұсынғанын қалаймыз. Айтпақшы, біз қалаларды дамыту тұжырымдамасын талқылауда болғандықтаг урбанистік тақырып форумды рәсімдеу стилі ретінде таңдалып алынды. АЭФ аясындағы барлық залдар әлемнің негізгі қаржылық хабтарының құрметіне аталады.

- Форумға қандай сарапшылар қатысады?

-Біз 2018 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты Пол Ромер және 2007 және 2016 жылдардағы Нобель сыйлығының тағы екі иегері – Рае Квон Чунга мен Хуана Манеэля Сантосаны, сондай-ақ Халықаралық Валюта Қорының Басқарушы директоры Кристин Лагард, АҚШ Федералдық резерві төрағасының экс-орынбасары Стэнли Фишер, Ресей Сбербанкінің басшысы Герман Греф сияқты атақты қонақтарды күтеміз. Сондай-ақ форум аясында БҰҰ Бас хатшысының орынбасары Армида Салсия Алишахбанмен, ХВҚ экс-бас экономисі Кеннет Рогоффпен және басқалармен кездесуге болады.

Пленарлық сессияда Армения президенті Армен Саркисян, Грузия премьер-Министрі Мамука Бахтадзе, ҚХР Мемлекеттік кеңесінің вице-премьері Хань Чжэн, Nokia Corporation директорлар кеңесінің төрағасы Ристо Сииласма сөз сөйлейді. Форумға Таллин, Ереван, Харбин, Үрімші, Орынбор, Мәскеу, Флоренция және Бангкок қалаларының әкімдері қатысады. Қазақстан астанасының әкімі Бақыт Сұлтанов да сәлемдесу сөзімен шығады.

Барлық спикерлерді атап өту қазір мүмкін емес-бұл 100-ден астам атау.

Биылғы жылы біз бірнеше жаңа форматты қосдық. Алғаш рет Халықаралық валюта қорының қатысуымен дөңгелек үстел өткізіледі. БҰҰ Тұрақты даму мақсаттары бойынша бірінші қазақстандық форум, сондай-ақ түрлі мемлекеттердің қаржы министрлерінің қатысуымен конференциялар жоспарланып отыр. Сонымен қатар, 11 жыл ішінде алғаш рет жастар мен студенттерге бағытталған talks АЭФ форматы енгізіледі – оларға кіру тегін болады.

-АЭФ әр түрлі алаңдарда өткізілді. Неге сіз биыл EXPO алаңдарына қайтадан орналасқыңыз келді?

Барлығы өте қарапайым: EXPO аумағы көптеген артықшылықтарға ие. Олардың бірі — ЭКСПО көрмесі кезінде өзінің тиімділігін дәлелдеген заманауи инфрақұрылым. Бұл орын АЭФ үшін өте қолайлы. Мен болашақта да ЭКСПО іскерлік орталығының аумағы басқа да ірі халықаралық іс-шаралардың алаңына айналатынына сенімдімін.

Тағы да айтайын: дайын дамыған инфрақұрылым бар. Оның болуы бюджетті үнемдеуге көмектеседі.

-Айтпақшы, ақша туралы. Бөлінген ақша қазынаға қайтарыла ма?

-Экономикалық зерттеулер институтының есептеуінше, форумды өткізуге жұмсалған шығындар екі еседен астам өтеліп отыр. Мұнда Арифметика қарапайым: АЭФ-2019 – ға жұмсалатын шығындардың басым бөлігі-техникалық және ақпараттық сүйемелдеу мен жарақтандыруға жұмсалатын шығындар. Біздің мердігерлеріміз-қазақстандық компаниялар, сондықтан жұмсалған барлық ақша біздің елде қалады. Шын мәнінде, бұл телекоммуникация саласына инвестициялар, ал бұл Қазақстанның ЖІӨ-нің шамамен екі пайызы. Бұл салаға инвестиция бүкіл экономиканы дамытуға серпін береді. Мұндай жағдайларда мультипликативтік әсерді іске асырады: кәсіпорындар өз міндеттемелерін орындау үшін шикізатты, жабдықтарды жеткізуге тапсырыс береді, логистиканы және басқаларды ұйымдастырады. Жалпы бұл нәтиже 3,3 млрд теңгеге дейін болуы мүмкін. Бұл ретте ЖІӨ – нің қосымша өсімі 2,1 млрд теңгені құрайды-іс-шараны өткізуге жұмсалатын шығыннан бір жарым есе артық. Әңгіме қосымша жұмыс орындары, салықтарды аудару және т.б. туралы болып отыр.

Сонымен қатар, форумда әрдайым ірі келісім – шарттар мен меморандумдар жасалады. Яғни, кейінге қалдырылған ұзақ мерзімді әсер одан да жоғары болады. Ақшада бағалау қиын нәрселер бар. Бұл біз айтқан адам капиталына үлес. Есіңізде болсын, жас ұрпақтың форум жұмысына тегін қатысу мүмкіндігі болады. Жастар жаңа білім алады, АЭФ алаңында пікір алмасуға қатысады – мұның барлығы ешнәрсе ауыстырмайтын баға жетпес тәжірибе.

-Форум он екінші рет өткізілудк. Сіз қалай ойлайсыз, жобаға не соншалықты ұзақ өмір сүруге мүмкіндік беруде?

-АЭФ "азиялық Давоста" батыл ұстануына қарамастан, кейбір адамдар әлі күнге дейін оның стратегиялық маңыздылығын түсінбейді. Әңгіме Қазақстанның инвестициялық тартымдылығы туралы болып отыр.

Біз іс-шараның деңгейі мен сапасын үнемі арттырудамыз. Біздің барлығымыз Қазақстан әлемдік қоғамдастықтың алдында әлемдік трендтерге ғана емес, оларды қоятын күшті және перспективалы мемлекеттің бетін ашқанын қалаймыз. АЭФ бұл үшін жұмыс істейді. Мұндай іс-шаралар біздің елімізде қолайлы инвестициялық ахуал, бизнесті тиімді жүргізу үшін барлық жағдай бар екенін көрсетеді. Әлемнің түкпір-түкпірінен жүздеген және мыңдаған кәсіпкерлер, сарапшылар, пікір көшбасшыларының өздері келеді және оған сенеді. Олардың соңынан инвестиция тартылуда. Ал инвестиция-бұл барлық қарапайым азаматтардың өмір сүру сапасына сөзсіз әсер етеді. Бұл жерде біз АЭФ ұйымдастырушылары ретінде жұмысымыздың басты мақсатын көреміз.

 


Баспасөз хабарламасы

16 мамыр
«Бізге таныс және уйреншікті экономикамыздың бет-әлпеті өзгеруде» Н.Назарбаев АЭФ-2019-ның ашылуында
Толығырақ
15 мамыр
Ертең XII Астана экономикалық форумы өтеді
Толығырақ